Хакас тілінің интернеттегі таңдағызы
13.10.2023
Хабарлар
![Хакас тілінің интернеттегі таңдағызы Хакас тілінің интернеттегі таңдағызы](/upload/iblock/03b/6fmp0xjc5q9aa9y8twia107tr92xqh30.jpg)
Василий Адёшкин тілбесчізінеңер чоохтапча
Ӱзӱріг. Хакасияның тіл, литература паза тархын наука-істезігліг институдында хакас тілін интернетке кирер сурығ ӱзӱрілген
Чыылығ республикадағы хакас тілін хайраллир паза тилідер «Ине тілі» халых пірігізінің пастаанынаң иртірілген. Анда аның кнезі, ХакНИИЯЛИ-ның директоры, филология наукаларының кандидады Нина Майнагашева, Хакасияның национальнай паза территориальнай политика министрінің орынҷызы Юрий Чертыков, ӱгредіг тилізі паза квалификация кӧдірері институдының хакас тіліне ӱгредер методика кінінің устағҷызы Надежда Толмачева, филология паза искусстволар институдындағы хакас кафедразының устағҷызы, филология наукаларының кандидады Инга Кызласова, В.М.Торосовтың адынаң Хакас книга издательствозының директоры Андрей Иптышев, «Хакас чирі» газетаның, Хакас телевидениезінің, радиозының хабарҷылары паза даа пасхазы араласханнар. Паза чыылығда чиит программист Василий Адёшкин, «ВКонтакте» соцсетьті хакас тіліне тілбестирінең айғасхан Сергей Токояков полғаннар.
Амғы туста технологиялар табырах тиліпчелер. Интернет, прай тилекейні палғалыстырып, полған на кізінің чуртазына кирілче. Аймах полызығларны, ниме-нооны, чиисті дее, ибдең сыхпин, аны хоостыра алып аларға чарир. Ідӧк мында чапсых кинделер, курстар паза пасха даа аймах тузалығ кӧп ниме тикке пирілче. Аннаңар хакас тілін хайраллирға паза тилідерге сағынчатса, аны хайди даа интернетке кирерге кирек. Че хайдағ оңдайларнаң? Ол олаңай ла хакас тілінең пазылған чоохтар полбасха кирек. Чонға тузалығ, хынығ паза удаа тузаланыста полар ниме кирек. Андағ сағыснаң Василий Адёшкин TranslatеKhak проектті чуртасха кирче. Ол нанҷыларынаң хада ікі нейросетьнең тоғынча. Нейросеть – ол компьютер программазы. Аның тоғызы кізі миизінің тоғызына тӧӧй. Нейроннар полызиинаң миистің пасха-пасха чардыхтары палғалысчалар, аның сылтаанда кізі чоох піл полча, наа пілістер алча паза даа пасхазы. Нейросеть миис чіли тоғынча, ағаа хоза ол, алында алған пілістерге тӧстене, позы наа нимее ӱгрен полча.
Василий тӧстепчеткен нейросетьтернің пірсі сӧстерні, сӧс пірігістерін паза чоохтағларны хакас тілінең орыс тіліне тілбестепче, пірсі – орыс тілінең хакас тіліне. Ӱр ниместе «Хакас чирі» газетада пу проекттеңер паза аның тӧстегҷізінеңер хабар сыххан.
Чыылығда чиит оол пу тусха хайдағ чидіглерге килгеннеңер чоохтаан паза мыннаң мындар хайдағ тоғыс апарарға киректелчеткенінеңер искірген. Сынында, итчең ниме ам даа кӧп. Василий Адёшкиннің чооғынаң, нейросеть амғы туста хай пірее нимені алҷаастығ тілбестепче. Анзы ағаа «пілістер» читпинчеткенінең палғалыстығ. Тілбесчі орта тоғынар ӱчӱн, аны ӱгредерге кирек, анзына, тізең, хакас тілінең пазылған, тілбестелген тексттер киректелче. Че полған на текстті пойли аларға чарадылбинча, аны пасхан кізі пар нооза. Аннаң тузаланарға итсе, авторның чарадии киректелче. Хомзынысха, прай ла авторлар андағ чарадығ пирерге тимде ниместер. Чыылығда Нина Майнагашева, Инга Кызласова, Илья Топоев паза пасхазы даа істезігліг, наука тоғыстарын, чоохтарын тикке пирерге тимде полчатханнарынаңар искіргеннер, анзы ӧріндірген. Аймах стильлернең пазылған тексттер нейросетьті ӱгредерге уламох туза поларлар.
Таныхтирға кирек, мындағ улуғ тоғысты чииттер ӧмезі пос кӧңнінең апарча. Аның ӱчӱн оларға пірдеезі ахча тӧлебинче. Че чоннаң иткен хайдағ даа тоғыс оой поладыр. Аннаңар ӧткін чииттерібіске полызарға сағынчатхан кізілерге Василийге пазарға чарир, аның электроннай почтазы: translatе.khakas@gmaіl.com, «ВКонтакте» соцсетьте ідӧк страницазы пар, аны хоостыра даа палғалызарға чарир.
Сом ХакНИИЯЛИ-ни
Автор :
Татьяна Кыштымова
Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 |
2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 |
30 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде