Ӧӧн пӧгіннер паза сидіксіністер
31.01.2024
Хабарлар
![Ӧӧн пӧгіннер паза сидіксіністер Ӧӧн пӧгіннер паза сидіксіністер](/upload/iblock/ddc/ceg7eqkypf5ituull34so35byt964he9.jpg)
Хакасия пазы Валентин Коновалов министрлернең хада ӧӧн сурығларны ӱзӱрібіскен
Ӱлгӱ. Киҷее Хакасия пазы Валентин Коновалов республика правительствозының пу чылдағы пастағы чыылиин иртірген
Чыылығның пастағы сурии – Хакасия чуртағҷыларына 2024 чылда паза пландағы 2025-2026 чылларда имнег полызиин тикке пиреріне хазна гарантиялар программазынаңар чарадығ проекті. Пу сурығҷа Хакасияның хазых хайраллаҷаң министрі тоғызын толдырчатхан Олег Ананьевский чоох тутхан.
– Имнег полызиин тикке пиреріне хазна гарантиялары программазы чыл сай алылча, федеральнай программаа тӧстеніп, – чарытхан Олег Ананьевский.
Имнег полызиин тикке пиреріне хазна гарантияларынаңар федеральнай программа 6 январьдаң кӱзіне кірібіскен. 2024 чылда республикада тикке пирілер имнег полызиина 17 миллиард 770 миллион салковай позыдылар, ол санда республика бюджедінең – 4 миллиард 90 миллион салковай, ТФОМС-таң – 13 миллиард 680 миллион салковай.
– 2024 чылға программаның ахчазы, 2023 чылнаң тиңнестірзе, 1 миллиард 680 миллион салковайға алай ба 10,5 процентке ӧс парған, – таныхтаан Ананьевский.
Ідӧк имнег полызиин тикке пиреріне хазна гарантиялары программазы хоостыра Хакасияда 347 муң кізі (республика чуртағҷыларының 70%-і) диспансеризация паза профилактика сыныхтаан иртібізер тіп кӧрілче.
Олег Ананьевский алынҷа программа хоостыра чаалазығлар ветераннарына имнег полызии теес чох пирілчеткенін таныхтаан. СВО-да араласхан чааҷыларға, хайзыларының чааҷы службазы тоозыл парған, имнег реабилитациязы пирілче, ол санда ӱрге кӧрілген (узуны 30 паза аннаң кӧп кӱнніг).
Министрлер кабинеді пу программадаңар чарадығны ӱзӱріг чох алыбысхан.
Теестегі сурығ ідӧк хазых хайраллирынаң палғалыстығ полған – имнег тоғынҷыларына хоза хабазығ пирҷең оңдайлардаңар.
– Піс имнег тоғынҷыларына хабазарына пӱӱн улуғ хайығ салчабыс, – чоохтанған Хакасия пазы Валентин Коновалов. – Че кадрлар чидіспинчеткенінең палғалыстығ сидіксініс ам даа пар. Аннаңар кӧстег турча – ол сидіксіністі пӧгерге. Полған на чуртағҷы имнег полызиин ал поларға кирек. Салтарында, пӱӱн пістің республикада имнег тоғынҷыларына 14 хоза социальнай хабазығ пирілче. Оларның пірсi – имнег тоғынҷыларына чурт алары.
Хакасияның хазых хайраллаҷаң министрі тоғызын толдырчатхан Олег Ананьевский ол хабазығлардаңар паза оларның тузазынаңар искірген. Ол хабазығлар сылтаанда 2023 чылда республиканың хазых хайраллаҷаң системазынзар 224 имҷі істенерге килтір.
– 2022 чылнаң тиңнестірзе, андада 140 имҷі килген, 84 имҷее кӧп, – таныхтаан ол. – Наа килген имҷілернің 85-і чиит специалист, 2022 чылда андағ 55 кізі полған.
Ідӧк 2023 чылда республиказар тоғынарға 353 ортын имнег ӱгредігліг кізі (ол санда, чиит специалист – 160) килтір, 2022 чылда – 310 кізі (ол санда, чиит специалист – 121). Хабазығларны алза, тоғысха наа ла кірген имнег тоғынҷыларына республика бюджедінең «кӧдірілҷең» ахча тӧлелче: 250 муң салковайдаң 2 миллион салковайға теере. Кӧстегліг ӱгредігҷе чӧптезіг иткен студенттерге ай сай 2 – 4 муң салковай хоза стипендия тӧлелче. Арендаа алған ибде чуртапчатхан имҷілерге ол хорадығлар компенсация оңдайынаң айландырылчалар. Чиит специалисттерге ӱс чыл стажха читкенҷе ай сай 10 муң салковай тӧлелче. Ідӧк ай сай 10 муң салковайны тоғысчы чорыхтарға сыхчатхан имнег тоғынҷылары хоза алчалар.
Аннаң пасха «Земский доктор» паза «Земский фельдшер» программалар тоғызы узарадылча. Аалда тоғынчатхан имнег тоғынҷыларына чир участоктары тикке пирілче. Паза пістің республиказар тоғынарға килгеннерге чурт пирілче.
– 2023 чылда 48 служебнай квартира алылған, – искірген Олег Ананьевский. – 2022 чылда 31 квартира полған.
Олох туста имнег специалисттері ааллардағы имнег амбулаторияларынзар паза участковай имнег тураларынзар тоғынарға парарға тың на хынминчатханы таныхталған. Аннаңар республика правительствозы наа чыл алнында аалзар тоғынарға парчатханнарға хабазығларны алғыдыбызарға чарадығ алған. Анзына республика законынзар алызығлар кирчеткен закон проекті тимнелген паза Ӧӧркі Чӧп-сер кирілген.
– Піс республикада имҷілер саны хызырылчатханын тохтадып алғабыс, че олох туста оларның саны читкіҷе поларына ам даа чит полбаабыс, – салтар идіп, таныхтаан Валентин Коновалов.– Аннаңар ол кӧстегҷе тоғысты хайди даа узарадарға кирек.
Министрлер кабинеді пу чыылығда ідӧк Ӱгретчі паза ӱгредiг кӧстегҷізi чылының салтарларын кӧрібіскен. Пу сурығ хоостыра Хакасияның ӱгредіг паза наука министрінің тоғызын толдырчатхан Анатолий Бутенко сан пиріc иткен.
Ирткен 2023 чылда республикада Ӱгретчі паза ӱгредiг кӧстегҷізi чылына чарыдылған аймах-пасха мероприятиелер ирткеннер, ол санда форумнар паза чыылығлар. Республика ідӧк федеральнай проекттерде, чӧрiмнерде паза марығларда ӧткін араласхан, пістің ӱгретчілер, воспитательлер паза ӱгренҷілер чиңіcчілер санына кіргеннер.
Хакасия пазы чахиинҷа Ӱгретчі паза ӱгредiг кӧстегҷізi чылында прай ӱгредіг тоғынҷылары пір хати пирілчеткен тӧлегні алғаннар – 5 муң салковай. 15 ӱгретчее 20 муң салковайға сертификат читірілген – экзаменнерін 100 баллға тудыбысхан ӱгренҷізі ӱчӱн. Аалзар тоғынарға парған ӱгретчілерге чурт аларына республика бюджедінең 50 миллион салковай позыдылған, ол ахчаа 23 чурт алылтыр. Анатолий Бутенконың искіриинең, Хакасия ӱгретчілерiнің ортымах чал ахчазынҷа 2023 чылда Сибирьдегі федеральнай округтағы ӱс иң чахсы регион санына кір парған.
Пазағы сурығ – ӧкіс палаларға хабазары, ол санда чурт аларында.
– Пу сурығ ӧӧннернің пірсі полча, піс ӧкістерге чурт аларынҷа хабазығны чыл сай ӧскірчебіс, – чоохтанған Хакасия пазы, пу сурыға тееліп. – 2018 чылдаң сығара республика бюджедінең пу кӧстеге хорадығлар тӧрт хати ӧс парғаннар, 100 миллион салковайдаң 400 миллион салковайға теере. Піс мыннаң тохтабинчабыс, ӱр ниместе чурт алҷаң сертификаттардаңар закон алылған. Хайзы ӧкістер ол оңдайнаң тузалан сыхханнар. Че, іди дее полза, сидіксініс ам даа пар. Ол теес, хомзынысха, пар паза ас нимес.
Ӧкіс палаларға хабазар кӧcтегҷе хайдағ тоғыс апарылчатханынаңар пазох Анатолий Бутенко сан пиріс иткен. Аның искіриинең, 2024 чылның 1 январьына республикада 2651 ӧкіс пала санға алылған, оларның 2580-ын пасха сӧбірелер ӧскірерге алып алған. Халғаны, 71 пала, олған тураларында.
2023 чылда ӧкіс палаларға хабазарына республика бюджедінең тиксі 1 миллиард 218 миллион артиинаң салковай позыдылтыр. Ол ахча палаларға пособиелерге, ӧскірчеткен іҷе-пабаларға тӧлеглерге, олған тураларындағы тоғынҷыларға чал ахчазын тӧлиріне, опека паза попечительство органнарына кирек ниме-ноо аларына парған.
– Ӧкіс палаларға чурт пирерін республика правительствозы алынҷа хайығда тутча, – таныхтаан Бутенко. – 2023 чылда пу кӧстеге 500 миллион салковай позыдылған, оларның 388 миллион салковайы республика бюджедінең, 112 миллион салковайы федеральнай бюджеттең.
Хайди кӧрчебіс, федеральнай бюджеттең пу кӧcтеге ахча ас позыдылча. Пу чылға кирек алыспиндырох: республика бюджедінде ӧкістерге чурт аларына 400 миллион салковай кӧріл парған, федеральнай бюджеттең 110 миллион салковай ла пирілер.
Хакасия пазы федеральнай бюджеттең ӧкістернің чурт суриин пӧгеріне сала кӧп ахча позыдылған полза, теес ідӧк табырах арах чох иділерҷік тіп таныхтаан.
2024 чыл Россияда Сӧбіре чылы тіп чарлалған. Республика правительствозы пу сурыға ідӧк теелген.
– Хакасияда Сӧбіре чылын 2 февральда пайрамни азарбыс, – чоохтаан Валентин Коновалов.
Хакасияда ирткен чылда сӧбірелерге хабазарынҷа хайдағ тоғыс апарылғанынаңар паза пу чылға хайдағ пӧгіннер турчатханынаңар республиканың істеніс паза социальнай арачыланыс министрі Татьяна Раменская искірген. Хайди ол таныхтаан, республиканың норматив базазы кӧп палалығ сӧбірелерге хабазардаңар президент указына прай килістіре, Хакасия пу кӧстеглерҷе хаҷанох тоғынча.
– Амғы туста республикада 9561 сӧбіре, хайда 33 муң артиинаң пала ӧскірілче, – чоохтаан министр. – Кӧп палалығларға хабазыға 2023 чылда тиксі 665,5 миллион салковай позыдылған, ол санда республика бюджедінең 224,3 миллион салковай. 2022 чылнаң тиңнестірзе, республика бюджедінең 44,8 миллион салковайға (алай 24%-ке) кӧп пирiлген.
2024 чылға республика бюджедінең позыдылчатхан ахча сині ідӧк ӧскірілген. Пӱӱл 267,3 миллион салковай хорадылар, ирткен чылнаң тиңнестірзе, 20 %-ке кӧп.
Хабазығ оңдайларының пірcі – читi паза аннаң кӧп чазы читкелек пала ӧскірчеткен сӧбірелерге микроавтобустар алары. 2022 чылда пу кӧстеге 10 миллион салковай позыдылған полза, 2023 чылда ол хорадығлар 43,5 миллион салковайға теере ӧс парғаннар. Ирткен чылда ол ахчаа 23 микроавтобус алылтыр.
– Пу чылға 46 миллион салковай кӧрілген, піс 23-тең ас нимес сӧбірее автомобиль ал пирерге пӧгінчебіс, – искірген Татьяна Раменская.
Халғанҷызында министрлер кабинеді республика ирткен чылда бюджедінің парыстарын ӧcкірерінҷе хайди тоғыныбысханын паза чағында парыстарны ӧcкірҷең пӧгіннерні ӱзӱрібіскен. Пу сурығҷа Хакасияның экономика тилізі министрі Роман Ковтун чоох тутхан.
Министрнің искіриинең, сидіксініcтер кӧп полза даа, республиканың экономиказы ӧзерін узаратча. Сын чал ахчазы синінҷе Хакасия СФО-да алтынҷы орында полча, тиксі хазнаны алза – 41-ҷі орында. Пір кізее киліcчеткен парыстар хоостыра піс ідӧк ӧсче осхаспыс, Роман Ковтунның чооғынаң, Хакасия СФО-да пу кӧзідімҷе ӱзiнҷі орында, хазнада – 18-ҷі орында. Тоғыс чохтар ас полғаны санынҷа пістің ідӧк иң чахсы кӧзідімнер полтыр – хазнада ӱзiнҷі орында.
Промышленностьта ӧзісті хара тас аныпчатханнар, алюминий сығарчатханнар, энергетиктер паза транспортнаң таарлағлар тартчатханнар кӧзіттірлер. Сидіксіністер олох: санкциялар, США Россиядаң ағылчатхан алюминийге 200 % пошлинаны кирібіcкені, Россияның хара тазына паалары тӧбін синде тудылчатханы паза іcкер тартарынҷа тудығлар полғаны.
Че пу чылға «РЖД» ОАО-наң чӧптезіг иділгені хоостыра іcкер сала кӧп хара тас тартылар тіп кӧрілче – 6,5 миллион тонна. Кӧзідімге, 2022 чылда 4,9 миллион тонна тартылған, 2023 чылда – 6,1 миллион тонна. Ол республика бюджедіне хоза 400 миллион салковай пирер тіп кӧрілче. Ідӧк пу чылның 1 январьынаң Россиядаң экспортха ызылчатхан хара тасха пошлиналар чох иділтір. Анзы, министрнің искіриинең, республика бюджедіне пӱӱл 270 миллион салковайға хоза парыстар ағылар.
Паза бюджетті толдырчатханнарның пірсі – Саяногорсктағы алюминий заводы. Ол пӱӱл республика бюджедіне 100 миллион салковайға кӧп пирер тіп сахталчаттыр.
Пасха даа налог тӧлепчеткеннернең тоғыс апарылча тіп таныхтаан Ковтун. Тиксі 2024 чылда 2,2 миллиард салковай хоза парыстар алып аларға пӧгінчелер.
Сом r-19.ru сайттаң
Автор :
Альберт Толмашов
Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде