Ӧӧн пӧгін – регионға имнег специалисттерін тимнирі
17.04.2024
Статья
![Ӧӧн пӧгін – регионға имнег специалисттерін тимнирі Ӧӧн пӧгін – регионға имнег специалисттерін тимнирі](/upload/iblock/4a3/f3cm90qmx18o5hpmk6okixlyrjzsg9qu.jpg)
ХГУ студенті Анна Сагалакова абитуриенттерге мастер-класс кӧзітче
Абитуриент-2024. 30 чыл мының алнында, 1994 чылда, Ағбандағы имнег колледжі Н.Ф.Катановтың адынаң Хакас хазна университедінің холына пирілген
Колледжтің тархыны городта пастағы фельдшер-акушер школазы азылғанынаң пасталған. Хакас уездіне имнег специалисттерін тимнир ӱчӱн, 1934 чылның чарыс айының 10-ҷы кӱнінде фельдшер-акушер школазы тӧстелген. Анда медсестраларны тимнеҷеңнер, хайзылары соонаң пала тӧрітчең тураларда тоғынҷаңнар. Пастағы чылда «Фельдшер-акушер» специальностьха 25 кізіні алғаннар. Пос туразы чохтаңар, студенттер городтың имнег туразында ӱгренгеннер. Ікі чыл пазынаң «Фельдшер» специальностьха 50 кізі алылған, ӧӧнінде ааллардаң килген оол-хыстар. Анзы тиктең полбаан. Олар, профессия алып, тӧреен чирлерінҷе тарасхлап парыбызып, ааллардағыларны имнеҷеңнер. 1937 чылда колледж пастағы студенттерні сығарған. Тоосханнарның аразында 20 акушер, пір медтехник полған.
Илбек Ада чаа алнында имнег колледжі 200 азыра специалист сығарған. Чаа пасталыбысханда, колледжтің 300 азыра выпускнигі фронтта чааҷылар хазии ӱчӱн харбасхан. Олар медсанбатальоннарда, госпитальларда, санитарнай поездтерде тоғынғаннар. Пу аар туста даа колледж имҷілерні тимнирін тохтатпаан. Анда санитарларға, инструкторларға паза дезинфекторларға ӱгреткеннер.
Амғы туста даа имнег колледжі республикаа имнег специалисттерін тимнирін узаратча. 2023 чылда аны 125 студент тоосхан, 210 наа кізі кірген.
Пу кӱннерде ХГУ-ның институт-колледжтерінде азых ізіктер кӱннері иртче. Чуртазын имнег киреенең палғалыстырарға сағынчатхан школа тоосчатхан, биология-химия кӧстеенҷе ӱгренчеткен чииттер колледжсер чыылысханнар. Оларға экскурсияны учреждениенің ӱгретчі-организаторы Екатерина Юрьевна Хартина иртірген. Аның искіриинең, 2023-2024 ӱгредіг чылында организацияда студенттерні ӱс специальностьча тимнепчелер: «Имнег кирее» (3 чыл, 50 бюджет орны), «Сестринское дело» (2 чыл, 50 бюджет орны) паза «Фармация» (2 чыл). Халғанҷы кӧстеге студенттерні ікі чыл аразында пір хати алчалар. Аннаңар 2024-2025 ӱгредіг чылына «Фармация» кӧстеге абитуриенттерні албастар. Аның орнына колледж пӱӱл «Стоматология ортопедическая» (2 чыл, 20 бюджет орны) специальность азар.
– Тіс техниктерін республика ӱр тимнебеен. Кирексініс, тізең, пар. Аннаңар Хакасияның хазых хайраллаҷаң министерствозы вузнаң пӱӱл пу специальностьты азарға чӧптес салған. Пу кӧстегҷе ӱгренгеннер стоматология поликлиникаларында тіс протезтерін идіп тоғынчалар, – таныхтаан чооғында Екатерина Юрьевна.
Ідӧк тіс техниктеріне хазна паза частнай клиникаларда, тіс техниказы лабораторияларында, имнег кіннерінде тоғынарға чарир. Ӧӧн ӱгредіг республиканың тіс поликлиниказында иртер. Анда студенттерге ӱгредіг аудиториялары, лабораториялар тӧстелері кӧрілче.
Имнег колледжінің прай кӧстеглеріне абитуриенттер 11 класс соонаң алылчалар. Приёмнай комиссия оларның аттестаттарының балларын санап алча. Бюджет орнына кір полбааннарға ахча тӧлеп ӱгренерге чарир. Чылда ортымахти 100 муң салковай сых парча.
Хайдағ даа специальностьха кірген студенттер иң пастап латин тілін ӱгренчелер. Ол имнег киреенде істенерге сағынчатханнарға ӧӧні полча. Аннаңар олар пу тілні олаңай ла пілерге нимес, аннаң тӧреен тілнең чіли чоохтазарға ӱгрен саларға киректер.
Экскурсия тузында таңдағы абитуриенттерні «Анатомия» предмет иртчеткен кабинетсер иртіргеннер. Аны ӱгретчі Оксана Окунева апарча. Пу кабинетте студенттер кізі пӱдізін істесчелер. Хайди чоохтапчалар «Имнег кирее» специальностьча ӱгренчеткен пастағы курстағы студенттер, школада биология-химия кӧстеенҷе ӱгренгеннерге сала ниик полча, че пасхалары сидіксінчелер. Ідӧк, студенттернің чооғынаң, оларға фармакология аар полтыр. Анда имнер аттарын, хайдағ ағырығны оларнаң имнепчеткеннеңер прай пілерге кирек.
– Колледжте студенттерге кӧп материалны кӧрбин чоохтирға ӱгрен саларға чахығ пирілче. Пазағы кӱнде, тізең, пасхазын ӱгренерге. Студенттерге кӧп тоғыс артылча. Ибдегі тоғысты тузында толдырбааннарға улам аар полча, сыдаспинчатханнар парох. Аннаңар имнег киреензер килерге сағынчатханнарға школадох сағысты тимнирге пастирға кирек, кӧзідімге, кибелістерні кӧрбин чоохтирға ӱгренерге, – чӧп пирче Оксана Аркадьевна.
Колледжтегі экскурсиябыс аннаң андар узарадылча. Піс предметтер изерізі пазылған орынзар читтібіс.
– Колледжте студенттер ікі сменанаң ӱгренчелер. Иң орай ӱгренчеткеннер учреждениедең 18.00 час соонаң сыхчалар. Ідӧк улуғ группалар ікі чарылчалар. Оларны піс «бригада» адапчабыс. Чарым «бригада» пір предметте полза, ікінҷізі – пасхазында. Анаң алысчалар, – чооғын узаратча экскурсовод.
Колледжте студенттерні пастағыох курстаң ах халатха кӧніктірчелер. Олар, ӱгренерге килзелерӧк, аны кисчелер. Ідӧк колледжте узун тырғахтығ чӧрерге паза оларны сырлирға чарадылбинча. Аның ӱчӱн устағ-пастағ матап хатығлапча.
Экскурсияның иң хынығ чардығы мастер-класс полған, неке. Ӱгретчі Наталья Колюпанова таңдағы абитуриенттерні укол турғызарға ӱгреткен. Ағаа колледжтің пастағы курстағы студенті Анна Сагалакова полысхан.
Анна Асхыс аалда тӧреен. Школа соонаң Хакасиядағы музыка колледжінзер ӱгренерге кірген. Анаң школада, олған садында музыка ӱгретчізі, устағҷы полып тоғынған. Ідӧк палаларны хоостирға ӱгреткен. Пасха хазналарда чуртирға киліскенӧк. Че пос чирінең артых чир чоғыл тіп, Хакасиязар айланған. Чиит хыс имнег колледжінзер ӱгренерге кірген. Ол медсестра поларға сағынча. Ідӧк ол «Кӱн чахайағы» ансамбльның араласчызы полча.
– Ӱгредіг аар парча, кӧп имнің аттарын ӱгренерге килісче. Пастағы сессиямны уйан арах тудыбысхам. Школа соонаң тус кӧп ирт парған нооза, аар пілдірче. Че мин, хол тӱзірбин, аннаң андар кӱстенчем. Диплом алзам, тоғынып пастирға сағыс пар. Минің специальнозымҷа аалда даа, городта даа тоғыс табылар, неке. Че городта чуртапчатханда, мындох тоғынарым килче, – тіпче Анна Сагалакова.
Медсестралар имнег учреждениелерінде операционнайда алай процедура кабинеттерінде істенчелер. Олар имҷінің ӧӧн полысчызы полчалар тирге чарир.
«Имнег кирее» специальностьча ӱгренчеткеннерге табырах полызығ пирчеткен службада, санавиацияда, военкоматта, рентген кабинеттерінде, ӱгредіг учреждениелерінің имнег кабинеттерінде паза пасхазында даа тоғынарға чарир. Хайди чарытча Екатерина Хартина, студенттернің хай піреезі ӱгренчеткен тустох тоғынып пастапча, орта чоохтаза, колледжте алған піліcті тоғыста тыытчалар.
Тоғынарға маңзырабинчатханнарға колледж соонаң, ХГУ-зар кіріп, пӧзік ӱгредіг алып аларға чарир. Олар вузтың істіндегі сыныхтағларын на иртчелер.
Имҷілерні тимнепчеткен институттың специальность-кӧстеглерінің аразында ідӧк «Имнег кирее» чииттернің хайиин тартча. Пӱӱл пу кӧстеге 60 бюджет орны позыдылча, 25 – ахча тӧлеп. Студенттер институтта анатомия музейінде, ӧнетін лабораторияларда паза Хакасияның имнег учреждениелерінде пілістерін тыытчалар.
Институтты тоосханнар республиканың аал-городтарының имнег учреждениелерінде терапевт, анестезиолог-реаниматолог, хирург, акушер-гинеколог паза даа пасха специалист полып істенчелер.
Чоохтирға кирек, Хакасияда коронавирус пандемиязы тарап сыхханда, институттың 300 азыра студент-волонтёры имнег учреждениелерінің «хызыл зоналарында», табырах полызығ пирҷең службаларда, стационарларда имҷілерге полысханнар, улуғ частығ пациенттерге имнер таратчаңнарох.
Хакасияның хазых хайраллаҷаң министерствозы пресс- службазының хачызы Валерия Агафоновадаң республикаа хайдағ имҷілер паза специалисттер иң кирек тіп сурғанымда, ол піди нандырған:
– Хакасияа хайдағ даа специалисттер киректелче: терапевттер, педиатрлар паза даа пасхазы. Аннаң пасха, республиканың полған на имнег учреждениезінде ортын паза кічіг имнег персоналы чидіспинче. Аннаңар имнег профессиональнай ӱгредіг учреждениелерін тоосханнарға регионда тоғыс хайди даа табылар паза оларға аймах хабазығлар пар.
Аалларзар имҷілерні, фельдшерлерні тартып алар пӧгіннең, нинҷе-де чыл мының алнында хазнада «Земский фельдшер» паза «Земский доктор» программалар тоғынып пастааннар. Аны хоостыра аалларзар парған имҷілерге, медсестраларға паза даа пасхазына 300 муң салковайдаң 2 миллион салковайға теере пір хати пирілчеткен тӧлег кӧріл парған. Ағаа хоза, имнег организациязында істеніс чолын пастаан специалисттер пастағы ӱс чылда чал ахчазына хоза 10 муң салковай алчалар.
Тӱрче полза профессиональнай ӱгредіг организацияларында приемнай кампаниялар тоғынып пастирлар. Чуртазын имнег киреенең палғалыстырарға сағынчатханнарға ағаа амох тимненіп пастирға чарир. Ағаа хоза, сірерге, аарлығ чииттер, кӧстегліг оңдайнаң кіріп алар оңдай пар. Хакасияның хазых хайраллаҷаң министерствозы сілкер айының 30-ҷы кӱніне теере андағ оңдайнаң ӱгренерге сағынчатхан абитуриенттердең cурыныс пічіктерін алча. Маңнаныңар!
Сом Альбина Чистогашевани
Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде