Хоных часхы таарыға тимде
24.04.2024
Хабарлар
![Хоных часхы таарыға тимде Хоных часхы таарыға тимде](/upload/iblock/6dd/x3niatk9ivmq1tb3m6mps1fkt9pagf6f.jpg)
«Целинное» ООО-ның механигі Антон Спирин инспекторға тракторны кӧзітче
Аал хонии. Пу наада Шира аймаандағы «Целинное» ООО техниказының таарығ тоғыстарына тимдезін кӧзіткен. Хазна техническай сыныхтаа департаментінің инспекторлары, хоныхта полып, тракторларны сыныхтааннар
Наа чир аалдағы «Целинное» ООО-да кибірге кір парған техническай сыныхтағ пайрамни ирткен. Хоныхтың устағ-пастааның туразы хыринда кировецтер паза тракторлар турғлапчатханнар. Андар илееде чон чыылыс парған: аал хонии устаныстарының, предприятиелерінің устағҷылары, фермерлер, «Целинное» ООО-ның тоғынҷылары, олған садындағы олғаннар, ӱгренҷілер, кічіг палаларынаң хада чиит іҷелер паза тынағдағы улус. Олғаннар, теелбек салып, сарыннар ырлап, килген чонға концерт кӧзіткеннер.
– Мындағ техниканы кӧріп, алып алар кӧңніңер полар тіп сағынчам. Піс сірерні часхы таарығ тоғыстарына сығар техниканы хайди тимнирге кирек полчатханын кӧзіт пирер ӱчӱн чыып алдыбыс. Таарығ табырах ирт парар ӱчӱн, техниканы тимниріне нандырығлығ хайардаңар полған на устағҷы сағыссырирға кирек.
Пістің республикада «Целинное» ООО иң кӧп таарығ чирліг паза аал хонии техникалығ хоных полча. Ағаа «Аалларның тиксі тилізі» программада аралазарға алғапчам. Наа чир аалда наа туралар пӱдірілче. Ол аннаң андар ӧзіп ле одырзын. Чиит специалисттерге чурт пиреріне прай оңдайларыбыс пар, – теен Хакасияның аал хонии паза ас-тамах министрі Сергей Труфанов.
«Целинное» ООО, наа тоғынҷыларны тартып алар ӱчӱн, туралар пӱдірче. Хоныхсар тоғынарға килген кізее алынҷа тура пирілче, ӱр нимес тусха тоғынарға килген чонға – общежитиеде орын.
– Наа общежитие, алынҷа туралар пӱдір салғабыс. Чурт ӱчӱн тӧлирге кирек чоғыл. Механизаторның чал ахчазы кӱнде – 10 муң салковай. Інек сағҷаң айда 80 муң салковай алча. Тоғынҷаң прай оңдайлар пар. Тоғынарға киліңер, – теен хоныхтың ӧӧн директоры Владимир Санников.
Концерт соонаң хазна техническай сыныхтағ инспекторлары тракторлар хайди тоғынчатханын сыныхтааннар паза чыылыс парған чонға ниме кӧрчеткенін искіргеннер. Иң пастап техниканың пічіктері, номерлері, чарытхы приборлары, сӱлейкелері, сигналы, аптечказы, огнетушитель сыныхталча. Анаң руль хайди айланчатханын, трактордаң хайдағ ыс сыхчатханын, тормоз системазы хайди тоғынчатханын кӧрчелер. Предприятиенің механигі Антон Спирин паза трактористтер сыныхтағда хайди даа араласчалар.
Наа чир аал чуртағҷызы Александр Щетинин «Целинное» ООО-да тракторист полып істенче. Пу хоныхта ол 16 чыл тоғын салған.
– Мин ікі тракторнаң тоғынчам: Хыдатта сығарылған ҢТО паза «Беларус». Мин малларға сенаж таарлапчам, хыраларда удобрение чайчам, хырығларға чарчам, отты, сызырны прессовать полчам.
Пӱӱн обед соонаң хыраларда пастағы кӱн тоғынарбыс. Оларны хырығларға чарарбын. Пӱӱнгі кӱнге теере техосмотрға тимненгебіс. Таарығ алнында удобрение чайчам. Пӱӱл пір муңҷа гектарда удобрение чайыбызарбын. Тоңастығлар чыыр туста сызырны тӱрімнерге орапчам.
Чыл сай піске чал ахчазын ӧскірчелер. Ол нинҷе полары хайди тоғыныбысханынаң палғалыстығ. Мында тоғыс хаҷан даа кӧп.
Минің оолғым школа тоозыбысса, механикке ӱгреніп аларға, «Целинное» хоныхта тоғынарға сағынча, – сағыстарынаң ӱлескен Александр Щетинин.
![](/news/DSCF6142.jpg)
Механизатор Александр Щетинин
Предприятиенің механигі Антон Спириннің чооғынаң, пӱӱл сигіс «Беларус» трактор, пір кировец алылған. Олар прайзы кукурузаны таарирлар, хыраларда хурт-хоостаң, ағырығлардаң арачылапчатхан имнер чайарлар. Кировец, таарығ комплексін хаптырып, тоңастығларны таарир. Таарығда алты кировец, пис таарығ комплексі паза сигіс трактор тоғынар.
– Хызыл ӧңніг «Беларус» – ол халғанҷы туста сығарылған трактор. Пӱӱл техника таарығ тузына тимде. Кізілер хорғыс чох тоғынзыннар, кинен полбазын, техника оодылбин тоғынзын тіп хайди даа сыныхтағ иртірілерге кирек. Хырада тоғынчатса, трактор кинетін не оодыл парбас, анаң аны андох тыхтирға тус хоратпас ӱчӱн, хыра тоғыстары алнындох прай техниканы тимнеп саларға кирек. Наа «Беларустарда» кондиционер пар. Чиит механизаторлар иргі тракторларнаң тоғынарға хынминчалар.
Пӱӱл кӧрік айында чал ахчазын кӧдірібіскебіс. Механизаторларның чал ахчазы 40 процентке ӧс парған, хыра тоғыстары тузында олар кӱнде 8 – 12 муң салковай алчалар.
Піс ас, пуғдай паза сула таарирбыс, силосха – кукуруза. Пістің хоныхта 2700 пас інек. Оларға азых кӧп кирек, кӱннің 100 тонна сенаж чібісчелер. Пір кӱнге 50 тонна сӱт саап алчабыс. Хакасияда сығарылчатхан сӱттің 70-ҷа проценті пістің хоныхха килісче, – теен предприятиенің ӧӧн директоры Владимир Санников.
Пӱӱнгі кӱнге Хакасияда «Целинное» ООО иң улуғ аал хонии предприятиезі полча. Хоных 26 муң азыра гектар чирде тоңастығлар паза кӧп чыллығ оттар таарыпча, саалчатхан інектер тутча. Чыл сай наа техника алылча.
Хакасияның аал хонии паза ас-тамах министерствозы искіриинең, пӱӱл республикада 234 муң гектарда аймах ӧзімнер таарылар. Тоңастығлар 5 – 7 муң гектарға асхынах таарылар, че ол чирде хайахтығ ӧзімнер салылар.
– Таарығ тузына тимненіс хыызында парча. Киректелчеткен минераллығ удобрениенің 75 проценті тимде, ам даа алылча паза хоныхтарзар апарылча. Техниканың 93 проценті часхы хыра тоғыстарына тимде. Ӱстӱнзархы аймахтарда таарығ хосхар айының 20 – 25 кӱннерінде пасталча, алтынзархы аймахтарда – сілкер айы пасталчатса.
Чир «пыс парза» паза чылып парза, таарығ тоғыстарына кірерге чарир. Андада хулғалар пір тиң ӱтерлер.
Аал хонии министерствозында часхы хыра тоғыстарын иртіреріне штаб тӧстелген, хайзы неделя сай чыылызар. Ол ГСМ, удобрение паазын, ӱреннерні сыныхтағда тутча. Ідӧк министерство часхы тоғыстарына субсидиялар пиреріне пічіктер чыып пастабысхан. Хазна хабазииның тиксі сині 140 миллион салковайға тиңнелче, – таныхтаан Хакасияның аал хонии паза ас-тамах министерствозының ӧзімнер ӧскірері, механизация паза ас-тамах политика пӧлии устағҷызы Александр Фёдоров.
Республиканың аал хонии паза ас-тамах министерствозы искіриинең, Алтай аймаа таарығ тоғыстарын пастааннарның пірсі полча. «Аршановское» ООО-ның хыраларында 710 гектарда пуғдай таарыл парған, 2360 гектар чир пораналал парған, 1580 гектарда минераллығ удобрение чайыл парған. «Бирюса» ООО-да 2500 гектарда культивация иртірілген.
Пии аймаанда чирні пораналиры, тартары паза удобрение чайары узарадылча.
Пасха аймахтарда килістіре кӱннер турбинчатханнаңар, таарығ тоғыстары пасталғалах.
Хакасияның Гидрометцентр специалисттері искіриинең, пу неделяда ӧл харлығ наңмыр чаар, -5 градусха теере соох полар.
Сомнар Альбина Чистогашевани
Автор :
Оксана Челтыгмашева
Пн | Вт | Ср | Чт | Пт | Сб | Вс |
27 | 28 | 29 | 30 | 31 | 1 | 2 |
3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
Кӱн таңмазы
Хакасияда
Россияда
Тилекейде